| Startuj z nami | Dodaj do ulubionych | Księga gości | Forum dyskusyjne | Chat | Newsletter | Powiadom znajomego | Poczta | Facebook | Youtube | Google+ |
Polski English Deutsch
Wybrzeże Słowińskie Herb Słupska Mapa Lubinusa Słupsk Słupsk On-line Słupsk Słupsk
- | - Katalog Firm | Słupsk Powiat Firmy | Przetargi | Szukam/dam prace | Ogłoszenia | Pogoda | Kamery | Hejnał Słupski | Herb Słupska | Flaga Słupska | Społeczność Lokalna - | -
- | - Słupsk Powiat | Wyszukiwarka | Klimat | Kalendarz | Słupsk w liczbach | Miasta partnerskie | Plan miasta Słupska | Bezpieczny Słupsk | Bezrobocie Słupsk | Sylwester Słupsk - | -


Słupsk On-line Słupsk On-line / Historia / Ortsbezeichnungen und Flurnamen im Stadtkreis Stolp-in-Pommern



Otto Laudan
(Ortsbezeichnungen und Flurnamen im Stadtkreis Stolp-in-Pommern)
Stolp in Pommern 1933
Słupsk, 07.10.1997 - 02.11.1997
W.M. Wachniewski

WSTĘP

Z nazw miejscowych, zapisanych na starych planach Stolpu, w rozmaitych dokumentach budowlanych i dotyczących zakupu ziemi, a wreszcie w aktach sądowych - tylko niewiele przetrwało w użyciu do naszych czasów. W połowie ubiegłego stulecia, podczas wydzielania poszczególnych nieruchomości i zakładania katastra gruntowego, nie przejmowano się zbytnio dawnymi nazwami miejscowymi. Bezpieczeństwo prawne, właściwe prowadzenie ksiąg podatku gruntowego i ksiąg wieczystych - wszystko to wymaga dokładności w określaniu granic nieruchomości. Podczas wspomnianych działań wiele trafnych nazw miejscowych zostało zastąpionych suchymi numerami i odeszło w zapomnienie. W trakcie rozbudowy miasta część starych nazw ulic została siłą rzeczy zastąpiona nowymi, które nie zawsze nawiązywały do określeń historycznych. Dlatego poniżej zajmiemy się nazwami ulic i starymi nazwami miejscowymi na zabudowanym obszarze miasta.

Pracę niniejszą opublikowano we wkładce do "Zeitung für Ostpommern", zatytułowanej "Ostpommersche Heimat" (n-ry 13-17). Druk: Delmanzosche Buchdruckerei, Stolp i. Pom.

1. W CZASACH GERMAŃSKICH

Na obszarze wokół Stolpu posiadamy trwałe pamiątki historyczne z czasów germańskich, tj. sprzed wędrówki ludów, lecz nie da się udokumentować występowania poszczególnych nazw miejscowych ze stuprocentową pewnością. Dlatego musimy poprzestać na przypuszczeniach. "Hundestrasse". W Stolpie rozpowszechniony jest pogląd - reprezentowany również przez Bartholdy'ego - iż na wspomnianej ulicy znajdowała się książęca psiarnia. Jest to jednak niczym nie poparte przypuszczenie. Nie jest zatem wykluczone, iż słowo "Hund" jest pochodzenia germańskiego. Dowiedziono, iż w wielu nazwach miejscowych, w których występuje słowo "Hund"; może ono pochodzić od słowa "huno", oznaczającego "setnika". W Stolpie przemawia za tym fakt, iż Hundestrasse leży w bezpośredniej bliskości dawnych obwałowań miejskich, na których dziś stoi Kościół Katolicki. Jest jednak również możliwe, iż obwałowanie to istniało już za czasów zachodniosłowiańskich, i że funkcjonowała wokół niego germańska wspólnota z huno na czele (zob. wywody prof. dra Haasa w Dodatku Ojczyźnianym do numeru "Zeitung für Ostpommern" z 23. lutego 1923 roku).

"Die Windelbahn". Festyn, zwany "Windelbahnfest", który był urządzany w Stolpie jeszcze na początku bieżącego stulecia - ma swoje korzenie w germańskim kulcie Słońca. Dawne jego znaczenie zanikło w czasach zachodniosłowiańskich. Windelbahn ze swymi "spiralami" oraz święto z tańcami - pozostały. W Średniowieczu było to święto bractwa czeladników szewskich. Jak mówi jedno ze starych podań ludowych, Windelbahn i Aucker zostały swego czasu podarowane czeladzi szewskiej przez jednego z książąt pomorskich,za okazaną mu w potrzebie pomoc zbrojną (bliżej o tym - patrz artykuł dra med. Karla Bosecka pt. "Das Windelbahnfest" w przewodniku po mieście, wydanym przez firmę Oskara Eulitza w 1926 roku). W roku 1850 od Windelbahn nazwano Bahnstrasse. Proponowana wcześniej nazwa "Windelbahnstrasse" nie została zaakceptowana przez władze miasta, jako zbyt długa. W roku 1928 nazwę "An der Windelbahn" nadano ulicy w rejonie gazowni. W 1933 roku Magistrat nadał trzem ulicom na Aucker nazwy od trzech głównych postaci święta "Windelbahnfest". Dziś owe ulice - to: ulica biegnąca za dawną fabryką oleju Birra w kierunku zbudowanego w 1932 roku mostu Auckerbrücke - "Maigrafenweg"; przedłużenie Turnvater-Jahn-Strasse - "Halbsiebenweg"; wreszcie przedłużenie Fischerstrasse - "Bruder-Ärmel-Weg". Ostatnio dr Richter, nauczyciel gimnazjalny, podał nowe objaśnienie znaczenia obu postaci wesołków, uczestniczących w Windelbahn. Według prof. Richtera - "Brat Wczorajszy" to pijaczyna, który jeszcze o wpół do siódmej rano "nie kontaktuje" z powodu upojenia alkoholem. Wciąż jeszcze możemy usłyszeć w rozmowach zdanie: "O rany, coś ty taki wczorajszy?!". "Bruder Ärmel" zaś sięga korzeniami do połówki ramienia widocznej w herbie szewców. Herb ten, w którym widoczny jest również podwójny orzeł, szewcy pod przywództwem Hansa von Sagana zdobyli podczas bitwy z Litwinami pod Rodau. W momencie, gdy starcie zdawało się już przegrane - szewc Hans von Sagan jeszcze raz podjął wraz z towarzyszami z Bractwa rękawicę i zdołał doprowadzić do zwycięstwa. Bitwa ta stała się prawdopodobnie źródłem opowieści o "zbrojnej pomocy", udzielonej księciu przez czeladź szewską. Wskazuje na to również sentencja na sztandarze szewców:

Durch unsern Vorfahren Hans von Sagan,

Kann unsere Brüderschaft dies Ehrenzeichen tragen,

Und wisset was der Fürst Croy hat getan,

Er schenkte uns dies Fest, froh zu begehn die Windelbahn.

"Die Windelbahn", zwana na starych planach również "Windelburgiem", znajdowała się uprzednio przed dzisiejszym "Schweizergarten". W 1850 roku, podczas budowy szosy zwanej Kublitzer Chaussee, Windelbahn stanęła na przeszkodzie - przeniesiono ją zatem na teren Baugildewiese. I tam - niczym Śpiąca Królewna - do dziś czeka na swego Księcia, który na powrót wyprowadzi ją z mroków zapomnienia i przywróci do świetności... "Das Hünengrab" na Neumanns-Aue to - obok Windelbahn - jeden z najstarszych zabytków Stolpu. Oba zabytki istnieją od tysięcy lat. Przed kilkoma laty "Grób Hunów" został otwarty. Znaleziono w nim kamienny sarkofag z kilkoma urnami, które zostały następnie przeniesione do Heimatmuseum, gdzie je wyeksponowano. W 1927 roku wysoki, okrągły kurhan, który na rycinie z 1772 roku ma kształt podłużny, został okolony honorowym szpalerem dębów. Kto w nim spoczął? - Germański chłop, setnik, a może i książę, kto wie... Wiele wody upłynęło od tego czasu w rzece Stolpe, nic dziwnego zatem, że sprawa ta całkowicie poszła w niepamięć.

Tekst / tłumaczenie: W.M. Wachniewski




Gry, tapety, aplikacje, polifonia i... wszystko na komórkę kliknij tutaj>>>


Web Informer Button