| Startuj z nami | Dodaj do ulubionych | Księga gości | Forum dyskusyjne | Chat | Newsletter | Powiadom znajomego | Poczta | Facebook | Youtube | Google+ |
Polski English Deutsch
Wybrzeże Słowińskie Herb Słupska Mapa Lubinusa Słupsk Słupsk On-line Słupsk Słupsk
- | - Katalog Firm | Słupsk Powiat Firmy | Przetargi | Szukam/dam prace | Ogłoszenia | Pogoda | Kamery | Hejnał Słupski | Herb Słupska | Flaga Słupska | Społeczność Lokalna - | -
- | - Słupsk Powiat | Wyszukiwarka | Klimat | Kalendarz | Słupsk w liczbach | Miasta partnerskie | Plan miasta Słupska | Bezpieczny Słupsk | Bezrobocie Słupsk | Sylwester Słupsk - | -


Słupsk On-line Słupsk On-line / Atrakcje turystyczne / Spacery po Słupsku / "Dookoła" Starówki


"Dookoła" Starówki
Ulicami: Hugona Kołłątaja - Wojska Polskiego - Stefana Starzyńskiego - plac Zwycięstwa - Władysława Jagiełły - Dominikańska - Francesco Nullo - bulwar ks. Jerzego Popiełuszki - Grodzka - bulwar ks. Jerzego Popiełuszki - Fryderyka Chopina - Jana Kilińskiego - Henryka Sienkiewicza

Pierwszy spacer po Słupsku proponujemy rozpocząć od dworca kolejowego. Idziemy na wprost ul. Wojska Polskiego, która prowadzi nas do granic miasta lokacyjnego. Jest to szeroka, piękna ulica, wysadzona podwójnym rzędem starych lip, ze spacerowym ciągiem pośrodku (lewa strona przeznaczona wyłącznie dla ruchu pieszego). Podobnie jak szereg przyległych do niej ulic, wybudowana została po oddaniu do użytku linii kolejowej Koszalin-Słupsk (1869 r.) i Gdańsk-Sopot (1870 r.) oraz dworca, który położony był 600 m od ówczesnego miasta.

Dochodzimy do wylotu ul. Wojska Polskiego, po lewej stronie znajduje się al. H. Sienkiewicza z pięknym skwerem (dawny rejon fortyfikacji - fosa), na skraju którego stoi pomnik Henryka Sienkiewicza, dłuta szczecińskiej rzeźbiarki Krystyny Trzeciak. Pomnik ufundowany został przez rzemiosło słupskie z okazji 650-lecia miasta. Po prawej stronie bardzo ładny skwer im. Pierwszych Słupszczan (także rejon fortyfikacji).

Skręcamy w prawo w ul. S. Starzyńskiego (po prawej stronie pod nr 3 znajdował się klasycystyczny budynek zajazdu pocztowego z przełomu XVIII-XIX w.), dochodzimy do pl. Zwycięstwa. Jest to największy plac w Słupsku (pow. 13.000 m kw.); powstał w r. 1886 w wyniku rozbudowy miasta w kierunku dworca kolejowego. Plac ten został zdrenowany i podwyższony, a później starannie zabrukowany kostką z granitu szwedzkiego. W głębi placu (na prawo) stoi okazały gmach ratusza słupskiego, który budowany był w latach 1898-1901. Oficjalnie jego otwarcie nastąpiło 4 lipca 1901 r. Nawiązuje on do stylu neogotyckiego, ma 60 - metrową wieżę, która góruje nad tą częścią miasta. Bardzo ciekawa jest sala posiedzeń (nr 110), ozdobiona witrażami oraz dwoma obrazami historycznymi z dziejów Słupska, wykonanymi przez artystę malarza Scheurenberga. Większy obraz przedstawia scenę nadania praw miejskich w r. 1310, mniejszy - wykup miasta przez mieszczan słupskich w r. 1341 z rąk Krzyżaków (malowidła ścienne z początku XX w.). Przy wejściu do ratusza warto zwrócić uwagę na dwa obrazy wykonane przez artystę malarza J. Kleina-Chevaliera, które przedstawiają dawny Rynek Rybacki w Słupsku i fragment portu w Ustce.

Po przeciwległej stronie ratusza stoi jedna z czterech dawniej istniejących bram miejskich - Brama Nowa. Wybudowana została, jak wskazują na to wiązania wendyjskie (słowiańskie), w drugiej połowie XIV w. nie przetrwała jednak w swej pierwotnej formie. Zachowana do dziś Brama Nowa została wzniesiona w stylu gotyckim ok. 1500 r. Około r. 1650 wieżę wzbogacono o barokowy hełm metalowy, a w r. 1836 - poszerzono przejazd oraz odnowiono zachodnią stronę bramy. W latach 1724 - 1755 zlokalizowane były w niej więzienie karne i przędzalnia, a w XIX w. - warsztaty wojskowe. Od r. 1924 do 1965, z małymi przerwami, istniało tu muzeum regionalne, które później przeniesiono do odbudowanego zamku. Obecnie mieści się tu Galeria Pracowni Sztuk Plastycznych „Nowa Brama”. Po prawej stronie bramy usytuowany jest dom towarowy. Na placu znajduje się pomnik Zwycięstwa, który odsłonięto w r. 1962.

Dalej idziemy aleją srebrnych lip - ul. Wł. Jagiełły (dawny odcinek fosy). Na skraju alei stoi głaz narzutowy z napisem: „Ludwik Zamenhof, 1859-1917” (twórca języka esperanto). Nieco dalej po prawej stronie widzimy pomnik Karola Szymanowskiego, dłuta St. Horno - Popławskiego, odsłonięty w 1970 roku, a po lewej - fragmenty dobrze zachowanych murów obronnych, 3-4 metrowej wysokości.

Pierwszymi umocnieniami grodu słupskiego były drewniane palisady, wzniesione na początku XIV w. (przed 1325 r.). Niebawem jednak przystąpiono do wznoszenia murów z kamienia i cegły, które zbudowane zostały przed r. 1376. Najpierw wzniesiono odcinki od bardziej zagrożonej strony południowo-wschodniej. Format cegieł i wiązania wendyjskie partii zachowanych między ulicą Dominikańską a Władysława Jagiełły i przy Bramie Nowej wskazują na realizację przeprowadzoną jeszcze w pierwszej połowie XIV w. Liczne 
fragmenty nadrzeczne z Bramą Młyńską i odcinek zachowany w klasztorze norbertanek, o układzie ceglanym krzyżowym, musiały powstać około r. 1400. Miejskie mury obronne wybudowane zostały na fundamencie z kamieni polnych (są to narzutowe głazy polodowcowe przywleczone przez lodowiec ze Skandynawii). Murów zewnętrznych, niskich, Słupsk nie posiadał, natomiast całość otoczona była fosą, którą wypełniano wodą z rzeki Słupi.

W murach obronnych otaczających miasto znajdowały się cztery okazałe bramy: Młyńska (od strony Gdańska, przy zamku), Nowa (od Szczecina), Holstenów (Ciesielska, od Ustki) oraz Kowalska, która znajdowała się na osi Bramy Nowej, na ul. Kowalskiej. Stały się one, podobnie jak i wzniesiony na środku rynku ratusz, wizytówką miasta, świadczącą o jego randze w kraju i o pozycji ekonomicznej jego mieszkańców. W okresie późniejszym przed bramami pobudowano murowane przedbramia, które przy bramach Holstenów i Nowej istniały jeszcze w początkach XIX wieku. Do czasów dzisiejszych zachowały się tylko dwie bramy - Nowa i Młyńska. Pozostałe zburzono w związku z rozbudową miasta: Kowalską - w r. 1854, a Holstenów (Ciesielską) - w r. 1867.

Wobec rozwoju artylerii średniowiecznej istniejące mury, baszty i bramy nie dawały pełnego bezpieczeństwa, dlatego też w r. 1530 na południowym i zachodnim odcinku rozpoczęto sypać wały, które otoczono nową fosą zewnętrzną (ok. r. 1570). Wały te, zapewne w toku wojny trzydziestoletniej, wzmocnione zostały czterema bastionami ziemnymi. Dalsza rozbudowa miasta doprowadziła jednak w XIX w. do likwidacji fos, wałów oraz murów obronnych.

Przechodząc dalej ul. Władysława Jagiełły po prawej stronie mijamy zadrzewiony plac - dawny park zabaw mieszczan - obecnie park Jerzego Waldorfa (w głębi - gmach Państwowej Orkiestry Kameralnej i Teatru Impresaryjnego, oddany do użytku w r. 1965). Nieco dalej nieopodal zamku książęcego (plac bł. B. Kostkowskiego 1) stoi oryginalna rotundowa ośmioboczna kaplica św. Jerzego, wybudowana w stylu gotyckim w drugiej połowie XV w. W r. 1681 kaplica uległa spaleniu, a jej drewniana kopuła została całkowicie zniszczona. Odbudowano ją w r. 1689 i założono barokową kopułę, która zachowała się do dzisiaj. Kaplica zlokalizowana była pierwotnie przy szpitalu św. Ducha (w miejscu dzisiejszego ratusza), a po jego spaleniu została przeniesiona w r. 1912 do dawnego parku zabaw.

Od kaplicy kierujemy się w ul. Dominikańską i wchodzimy w obręb warownego, średniowiecznego miasta. Po prawej stronie widnieje barokowa wieża gotyckiego kościoła św. Jacka, zbudowanego na przełomie XIII i XIV w. Jako kościół klasztorny zlokalizowany został na gruncie nadanym dominikanom w r. 1278 przez księcia Mściwoja II. W okresie reformacji, około r. 1524 klasztor i kościół zostały obrabowane i zdewastowane przez mieszczan. W początku XVII w. kościół podominikański został odrestaurowany (jako zamkowy). Był on kilkakrotnie przebudowany (w początkach XVIII w., w r. 1875 i w początkach XX w.), zachowując ostatecznie formę pseudogotycką. W XVIII w. wydzielona część przy wieży wykorzystywana była na browar. Do cenniejszych elementów, które się zachowały, należy zaliczyć wieżyczkę przykrytą hełmem z latarnią, późnorenesansowy ołtarz wielki i ambonę z r. 1602, barokowe organy, późnobarokową płytę nagrobną księcia Ernesta Bogusława (wykonana z czarnego i białego marmuru, prawdopodobnie przez rzeźbiarza gdańskiego Andrzeja Schlütera) i bogato rzeźbione epitafium księżny Anny Gryfitki. W podziemiach kościoła znajdują się dwa kunsztownie zdobione cynowe sarkofagi księżny Anny i jej syna Ernesta Bogusława.

Tuż za kościołem wchodzimy na plac Zamkowy. Pierwszy zamek książęcy wybudowany został prawdopodobnie obok dawnego grodu, na sztucznym wzgórzu, na którym stoi dziś kościół św. Ottona (po przeciwległej stronie rzeki). Najstarsza wiadomość o istnieniu zamku pochodzi z r. 1248. W zamku tym urodził się w 1454 r. znakomity władca Pomorza - książę Bogusław X. W miarę rozwoju gospodarczego i politycznego istniejący zamek był zbyt mały i niewygodny, w związku z czym książęta planowali nowy. Pod koniec XIV w. książę Bogusław VIII rozpoczął budowę zamku, lecz w wyniku sprzeciwu mieszczan zaprzestano jej na około 100 lat.

Istniejący obecnie Zamek Książąt Pomorskich wybudowany został wbrew woli miasta w r. 1507 przez księcia Bogusława X. Zakończenia i rozbudowy zamku podjął w r. 1580 książę pomorski Jan Fryderyk, zlecając wykonanie prac architektowi włoskiemu Wilhelmowi Zachariaszowi. W latach 1580 - 1587 przebudowano zamek na okazały dwupiętrowy budynek w stylu renesansowym, z dużymi oknami i ozdobioną hełmami wieżą. Po przejściu Pomorza pod panowanie Prus (1648 r.), król Fryderyk Wilhelm I nakazał spisać wszystkie kosztowności, a następnie w r. 1731 wywiózł je do Berlina. W drugiej połowie XVIII w. zamek zamieniono na koszary wojskowe. Po pożarze w r. 1815 przebudowano go, likwidując wieże i wewnętrzne ściany. W r. 1821 urządzono tu magazyny zbożowe. W latach 1959-1965 zamek całkowicie odbudowano, przywracając mu dawną formę architektoniczną. Obecnie mieści się tu Muzeum Pomorza Œrodkowego. Do cennych eksponatów zaliczyć można m.in. odbitkę mapy Pomorza Zachodniego opracowaną przez E. Lubinusa w latach 1612-1618 (sztychowana w Amsterdamie), ikony, zbroje średniowieczne, pieczęcie Bogusława XIV i inne, monety pomorskie, zbiór kazań w języku polskim z r. 1574, modlitewniki Michała Mostnika, bogato haftowane tablice herbowe, największa w Polsce kolekcja dzieł Stanisława Ignacego Witkiewicza - Witkacego i wiele innych ciekawych eksponatów.

Do dziedzińca zamkowego przylega najstarszy w Polsce obiekt budownictwa przemysłowego – Młyn Zamkowy. Wybudowany został na posesji książęcej jako młyn wodny, jeszcze przed wzniesieniem zamku (prawdopodobnie w kilka lat po otrzymaniu praw miejskich). Spełniał on również funkcję spichlerza, o czym świadczą jego duże rozmiary oraz małe i wąskie okienka typu spichlerzowego. W początkach XVI w. młyn przebudowano, szczególnie zmieniono jego zewnętrzny wygląd. Następne przebudowy i modernizacje młyna miały miejsce w latach 1863, 1880 i na początku XX w. Po r. 1925 koło wodne zastąpione zostało turbinownią. W latach 1965 – 1968 przeprowadzono tu prace konserwatorskie, przystosowując budynek do celów muzealnych (stała wystawa etnograficzna obrazująca kulturę ludową Pomorza Œrodkowego). 

Obok młyna znajduje się gotycka Brama Młyńska, wybudowana około r. 1400, a następnie przebudowana i restaurowana w drugiej połowie XIX w. Poważnie zniszczona w czasie II wojny światowej została w latach 1975 – 1979 odbudowana i przeznaczona na siedzibę Pracowni Konserwacji Zabytków.

Za Bramą Młyńską, na Rynku Rybackim, nad rzeką Słupią i równolegle do jej brzegu stoi Spichlerz Richtera z 1780 r. pierwotnie stał u zbiegu ulic Kopernika i Wolności. W okresie powojennym mieścił się w nim magazyn. W 1986 r. właścicielem obiektu zostało Muzeum Pomorza Œrodkowego. W 1991 r. za zgodą Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków budynek rozebrano. W latach 1993 -1994 przygotowywano dokumentację techniczną renowacji i adaptacji spichlerza, wytyczono położenie obiektu, wykonano palowanie i fundamenty. W latach 1995-1998 odtworzono konstrukcję ryglową i wykonano roboty wykończeniowe. 22 maja 1998 r. obiekt został oddany do eksploatacji, a Muzeum wzbogaciło się o pomieszczenia magazynowe i salę wystaw czasowych.

W pobliżu Bramy Młyńskiej, przy ul. Francesco Nullo stoi jedna z zachowanych baszt, tzw. Baszta Czarownic. Zbudowana została w XV w., a następnie przebudowana w XVII w. na więzienie, przeznaczone głównie dla kobiet posądzonych o czary. W latach 1600 – 1650 za uprawianie czarów wydano w Słupsku 18 wyroków śmierci, a ostatni proces o czary odbył się nad mieszkanką Słupska Triną Papisten, którą w r. 1701 spalono na stosie.

Po przeciwnej stronie rzeki na wprost dawnego targu rybnego widnieją strzeliste wieżyczki XIX – wiecznego neogotyckiego kościoła św. Ottona. Przechodząc dalej lewym brzegiem rzeki mijamy kolejne fragmenty zachowanych murów miejskich, poza którymi wznoszą się budynki Osiedla Stare Miasto. Po przekroczeniu ul. Kowalskiej idziemy dalej wzdłuż rzeki (po lewej stronie mijamy pomnik Jana Kilińskiego, a po prawej budynek z 1903 r. obecnie siedziba Starostwa Powiatowego w Słupsku), gdzie wznosi się następny fragment murów miejskich. Po lewej stronie, równolegle do rzeki znajduje się ul. Grodzka, w jej końcowym odcinku stała ongiś – rozebrana w r. 1867 – Brama Holstenów (Ciesielska).

Obok murów widnieje XV – wieczny kościół św. Mikołaja, wzniesiony przy klasztorze norbertanek. Po pożarze w r. 1655 przebudowano go i przeznaczono na kościół garnizonowy. W latach 1770 – 1772 służył kolejno za magazyn, remizę i szkołę. Poważnie zniszczony w czasie II wojny światowej, odbudowany został w latach 1963 – 1971 i przeznaczony na Miejską Bibliotekę Publiczną im. Marii Dąbrowskiej.

Idziemy dalej (ścieżką w górę rzeki) bulwarem ks. J. Popiełuszki, przez skwer Fryferyka Chopina, na którym stoi pomnik Chopina, odsłonięty w 1976 r., projekt M. Walter. Dochodzimy do ul. J. Kilińskiego i po przejściu do al. H. Sienkiewicza. kończymy naszą przechadzkę

Słupsk – z uwagi na bardzo bogatą i interesującą przeszłość, na ciekawe oblicze współczesne jest miastem wyjątkowo atrakcyjnym i wartym zwiedzenia.

Zapraszamy

Tekst opracował Słupsk On-line na podstawie tekstów z folderu: "Słupsk otwarty i przyjazny" i "Słupsk Przewodnik turystyczny".




Gry, tapety, aplikacje, polifonia i... wszystko na komórkę kliknij tutaj>>>


Web Informer Button